Bombay Durpun - वसई-विरारमध्ये पाणीटंचाईची भीती; ऐतिहासिक तलाव कचरा आणि जलपर्णीने भरले

विरार: यावर्षी संपूर्ण क्षेत्रात सर्वात कमी पाऊस पडल्यामुळे वसई-विरार शहरात पाण्याची टंचाई निर्माण होण्याची भीती वाढली आहे. धरणांतील पाणीसाठ्यात झपाट्याने घट होत असून, सामान्य नागरिकांना याचा थेट फटका बसण्याची शक्यता आहे. अशा संवेदनशील काळात शहरातील पारंपरिक जलस्रोतांचे आणि तलावांचे संवर्धन करणे अत्यंत गरजेचे असले तरी, महापालिका प्रशासनाने या बाबतीत गंभीर दुर्लक्ष केल्याचे दिसून येते. शहरातील बहुतांश ऐतिहासिक तलाव कचरा, जलपर्णी आणि सांडपाण्यामुळे पूर्णपणे प्रदूषित झाले आहेत.

वसईला ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक वारसा लाभला आहे, ज्यामध्ये पुरातन १०७ तीर्थ म्हणजेच तलाव समाविष्ट आहेत. हे तलाव जुने, ऐतिहासिक आणि नैसर्गिक सौंदर्याने नटलेले आहेत. भूतकाळात प्रदूषण रोखण्यासाठी महापालिकेने टप्प्याटप्प्याने या तलावांचे पुनरुज्जीवन आणि सुशोभीकरण केले होते. मात्र, विकासकामे पूर्ण झाल्यानंतर नियमित स्वच्छता आणि देखभालीकडे प्रशासनाचे लक्ष गेल्याचे दिसून येत आहे. अनेक तलावांमध्ये टाकलेला कचरा आणि पावसाळ्यात पडलेली झाडे अद्याप उचलण्यात आलेली नाहीत. परिणामी, गाळ, शेवाळ आणि कचऱ्यामुळे या तलावांतील पाणी पूर्णतः दूषित झाले आहे.

विशेषतः वसईतील पापडी, सांडोर, कामण, चुळणे, भुईगाव, गोखीवरे, आचोळे या तलावांची आणि नालासोपारा येथील बौद्ध स्तूपासमोरील तलावाची अवस्था अत्यंत दयनीय झाली आहे. चुळणे येथील सुंदर तलावात मोठ्या प्रमाणात कचरा आणि जलपर्णी वाढली आहे. जर या तलावांची तात्काळ स्वच्छता केली नाही, तर पाण्याला दुर्गंधी येऊन परिसर अस्वच्छ होईल. दुष्काळाच्या पार्श्वभूमीवर ग्रामस्थ आणि जनावरांच्या वापरासाठी हा तलाव आवश्यक आहे.

चुळणे ग्रामपंचायतीचे माजी सरपंच जॅक गोम्स यांनी याबाबत स्पष्ट केले की, आम्ही महापालिका आयुक्तांकडे या तक्रारीची नोंद घेतली आहे. पापडी तलावातील जलपर्णी काही दिवसांपूर्वी काढण्यात आली होती, मात्र दुर्लक्षामुळे तो तलाव पुन्हा दूषित झाला आहे. दुसरीकडे, कामण येथील मोठ्या तलावात आजूबाजूच्या परिसरातून दूषित पाणी सोडले जात असल्याचे निदर्शनास आले आहे. सामाजिक कार्यकर्ते ॲड. दिनेश म्हात्रे यांनी यावर महापालिकेने कठोर कारवाई करावी, अशी मागणी केली आहे.

सध्याच्या संभाव्य पाणीसंकटाचा विचार करता, शहरातील हे तलाव स्वच्छ केल्यास त्यातील पाणी पिण्यासाठी उपलब्ध नसले तरी, किमान दैनंदिन कामांसाठी आणि जनावरांसाठी वापरता येईल. यामुळे धरणांतील पिण्याच्या पाण्यावरील ताण कमी होण्यास मोठी मदत होईल, असे पर्यावरणप्रेमींनी व्यक्त केले आहे.

दुसऱ्या बाजूने, महापालिकेचे अतिरिक्त आयुक्त संजय हेरवाडे यांनी उपाययोजना करण्याचा दावा केला आहे. त्यांनी सांगितले की, तलावात तयार झालेले गवत, जलपर्णी, निर्माल्य आणि इतर कचरा काढून तलावांची स्वच्छता केली जाणार आहे. यापूर्वीही अनेक तलाव स्वच्छ केले आहेत. उन्हाळ्याच्या वेळी जर तलाव आटले, तर त्यातील गाळ काढला जाईल, ज्यामुळे तलावांचे पुनरुज्जीवन होण्यास मदत होईल, असेही ते म्हणाले.

महापालिकेच्या ऑगस्ट महिन्यात झालेल्या महासभेत शहरातील तलाव आणि विहिरी साफ करण्याचे आदेश प्रशासनाला देण्यात आले होते. मात्र, त्या निर्णयाची अंमलबजावणी होताना दिसत नाही. वाढती उष्णता आणि कमी पर्जन्यमानामुळे धरणांतील पाणीसाठ्यात झपाट्याने घट होत असल्याने, स्थानिक तलावांचे संवर्धन करणे आता अधिक महत्त्वाचे बनले आहे. प्रशासनाच्या या दुर्लक्षामुळे नागरिकांमध्ये चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे.

R.Kohli--BD