महाराष्ट्रातील धरणांमध्ये पाणीसाठा ६४.१७ टक्के; गतवर्षीच्या तुलनेत मोठी घट
जलसंपदा विभागाच्या नवीन अहवालानुसार राज्यातील धरणांमधील एकूण उपयुक्त पाणीसाठा ६४.१७ टक्के इतका मर्यादित झाला आहे. गेल्या वर्षीच्या तुलनेत सुमारे २६.३७ टक्क्यांची ही घट असून, विशेषतः मराठवाडा आणि विदर्भातील काही भागांमध्ये पाण्याची कमतरता गंभीर बनली आहे. यामुळे पुढील सहा महिन्यांसाठी काटेकोर पाणीवापर नियोजनाची गरज निर्माण झाली आहे.
मुंबई: राज्यातील सर्व धरणांमधील एकूण उपयुक्त पाणीसाठा ६४.१७ टक्के इतका मर्यादित झाला आहे. जलसंपदा विभागाच्या १५ नोव्हेंबर २०२६ रोजीच्या अहवालानुसार, गेल्या वर्षीच्या तुलनेत सुमारे २६.३७ टक्क्यांची ही घट आहे. या कमी झालेल्या साठ्यामुळे पुढील सहा महिन्यांसाठी काटेकोर पाणीवापर नियोजनाची गरज निर्माण झाली आहे.
अहवालानुसार, १५ नोव्हेंबरपर्यंत राज्यातील सर्व धरण प्रकल्पातील उपयुक्त पाणीसाठा ३३,८२८.७३ दशलक्ष घनमीटरपर्यंत मर्यादित झाला आहे. जलसंपदा विभागाच्या गणनेनुसार, राज्यातील सर्व धरणांची एकूण उपयुक्त साठवण क्षमता ४१,००९.६६ दशलक्ष घनमीटर इतकी आहे. यापैकी सध्या २६,३१६.२१ दशलक्ष घनमीटर उपयुक्त पाणीसाठा शिल्लक आहे, तर एकूण पाणीसाठा ३३,८२८.७४ दशलक्ष घनमीटरपर्यंत पोहोचला आहे.
राज्यातील मोठे, मध्यम आणि लघु प्रकल्पांसह एकूण ३,०४२ धरणांमध्ये १५ नोव्हेंबरपर्यंत ६४.१७ टक्के उपयुक्त पाणीसाठा शिल्लक आहे. गेल्या वर्षी याच दिवशी हा साठा ९०.५४ टक्के इतका होता. त्यामुळे यंदा २६.३७ टक्के कमी पाणीसाठा उपलब्ध असल्याचे स्पष्ट होते.
राज्यातील सहा महसुली विभागांपैकी छत्रपती संभाजीनगर विभागात सर्वात कमी पाणीसाठा आहे. या विभागातील धरणांमध्ये केवळ ३६.७५ टक्के उपयुक्त पाणी शिल्लक आहे, तर गेल्या वर्षी हा आकडा ८९.४१ टक्के होता. मराठवाड्यातील या कमी झालेल्या साठ्यामुळे येत्या काळात पाणीप्रश्न उग्र रूप धारण करण्याची शक्यता आहे.
पाठोपाठ अमरावती विभागात ५२.२७ टक्के, तर नागपूर विभागात ५६.०२ टक्के पाणीसाठा शिल्लक आहे. या दोन्ही विभागांमध्ये गेल्या वर्षीच्या तुलनेत लक्षणीय घट झाली आहे. त्यामुळे मराठवाडा आणि विदर्भातील काही भागांमध्ये पाण्याची कमतरता गंभीर बनण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
दुसरीकडे, नाशिक विभागात ७४.०५ टक्के, पुणे विभागात ७४.८२ टक्के आणि कोकण विभागात ८१.६९ टक्के पाणीसाठा शिल्लक आहे. कोकण विभागात सर्वाधिक साठा असला तरी, इतर विभागांतील घट चिंतेची बाब बनली आहे.
धरण प्रकारानुसार पाहिल्यास, राज्यातील १३८ मोठ्या धरणांत ७१.२३ टक्के उपयुक्त पाणीसाठा असून, २६६ मध्यम धरणांतील पाणीसाठ्याचे प्रमाण ५७.२७ टक्के आहे. तर २,६३८ लघु धरण प्रकल्पांत केवळ ३७.४६ टक्के पाणीसाठा शिल्लक आहे. सर्वच विभागातील पाणीसाठ्यातील ही घट चिंतेची बाब बनली आहे.
जलसंपदा विभागाच्या या अहवालानुसार, राज्यातील बहुतांश भागात पाण्याचा साठा गेल्या वर्षीपेक्षा कमी असल्याचे दिसून येते. यामुळे शेतकरी आणि नागरिकांसाठी पुढील सहा महिने काटेकोर नियोजनाची गरज निर्माण झाली आहे.
G.Luthra--BD