मुंबई पोलिस दलात मोठी फेररचना; अनावश्यक शाखा बंद करण्याची चर्चा
मुंबई पोलिस दलात मोठी फेररचना; अनावश्यक शाखा बंद करण्याची चर्चा
मुंबई पोलिस दलात मोठी फेररचना होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. गुन्हेगारीच्या स्वरूपात झालेल्या बदलांनुसार आणि गुन्ह्यांच्या संख्येतील घट पाहता, अनावश्यक ठरलेल्या शाखा हळूहळू बंद करण्याचा निर्णय पोलिस आयुक्त देवेन भारती यांनी घेतला आहे. विशेषतः खंडणीविरोधी पथकाचे काम गुन्हे शाखेकडे वळवण्यात आले असून, समाजसेवा शाखेच्या कार्यावरही कडक नजर ठेवली जात आहे.
मुंबई पोलिस दलात मोठी संरचनात्मक बदल होण्याची चर्चा जोरात सुरू आहे. गुन्हेगारीच्या स्वरूपात झालेल्या बदलांनुसार आणि शहरातील गुन्ह्यांच्या संख्येतील घट पाहता, अनावश्यक ठरलेल्या शाखा हळूहळू बंद करण्याचा निर्णय पोलिस आयुक्त देवेन भारती यांनी घेतला आहे. या फेररचनेचा मुख्य उद्देश पोलिस दलाची कार्यक्षमता वाढवणे आणि संसाधनांचा योग्य वापर करणे हा आहे.
या बदलाचे प्रमुख कारण म्हणजे खंडणीविरोधी पथकाकडून काढून घेण्यात आलेला टायगर श्रॉफ गोळीबाराचा तपास. केवळ हाच एक तपास नसून, या पथकाची इतरही कामे गुन्हे शाखेच्या १ ते १२ युनिटकडे देण्यात आली आहेत. त्यामुळे सध्या खंडणीविरोधी पथकाकडे काही काम उरले नाही. गुन्हे शाखेच्या या बारा युनिट्सना घटनेच्या ठिकाणानुसार हे काम वाटप करण्यात आले आहे.
मुंबईला अंडरवर्ल्डची काळी किनार असल्याचे ऐतिहासिक सत्य आहे. ९०च्या दशकात शहरात अंडरवर्ल्डच्या कारवाया प्रचंड वाढल्या होत्या. त्यावेळी व्यावसायिक, अभिनेते आणि राजकीय नेत्यांना खंडणीसाठी धमक्या दिल्या जात होत्या आणि त्यांच्यावर हल्ले केले जात होते. संघटित टोळ्यांकडून सुरू असलेले हे प्रकार रोखण्यासाठी आणि अशा गंभीर गुन्ह्यांचा तपास करण्यासाठी विशेष शाखा म्हणून खंडणीविरोधी पथकाची स्थापना करण्यात आली होती. तेव्हापासून व्यावसायिक, अभिनेते, राजकीय नेते, बांधकाम व्यावसायिक यांना खंडणीसाठी येणाऱ्या धमक्या, हल्ले तसेच इतर प्रकरणांचा तपास या पथकाकडे दिला जातो.
आता गुन्हेगारी बदलली असून गुन्ह्यांची संख्याही आटोक्यात आहे. मुंबईतील गुन्हेगारीचे बदलते स्वरूप आणि गुन्ह्यांच्या घटलेल्या संख्येचा विचार करता, ही १२ युनिट्स सोडून अन्य शाखांचा भार कमी केला जाण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. मुंबई पोलिस दलातील अनावश्यक 'शाखा' बंद होणार असल्याची जोरदार चर्चा आहे.
समाजसेवा शाखेचेही काही दिवसांपूर्वी पंख छाटण्यात आले आहेत. मुंबई पोलिसांच्या समाजसेवा शाखेवर सुरुवातीपासूनच भारती यांची नजर आहे. आयुक्तपदाची धुरा सांभाळल्यानंतर घेतलेल्या पहिल्याच गुन्हे परिषदेत या शाखेच्या कामाचा लेखाजोखा मांडताना त्यांनी स्पष्ट शब्दांत सुनावले होते. 'बार, हुक्कापार्लर, जुगाराचे अड्डे यांच्यावर छापे टाकणे हेच काम समाजसेवा शाखेचे नाही तर मानवी तस्करी, बेपत्ता व्यक्तींचा शोध घेणे, देहव्यापाराच्या दलदलीतून महिलांची सुटका, बालकामगार शोधणे ही महत्त्वाची कामेही या शाखेची आहेत. यातील अधिकाऱ्यांनी याकडे लक्ष द्यावे. बार तसेच इतर आस्थापनांवर लक्ष ठेवण्याचे काम स्थानिक पोलिसही करू शकतात', असे भारती यांनी नमूद केले होते.
तेव्हापासून समाजसेवा शाखेचे पंख छाटण्यात आले आहेत. मुंबई पोलिसांच्या विविध शाखांपैकी गुन्हे शाखेत पोलिस उपायुक्तांच्या कार्यक्षेत्रानुसार बारा युनिट्स कार्यरत आहेत. या बारा युनिट्स वगळता खंडणी विरोधी पथक, मालमत्ता कक्ष, गुन्हे नियंत्रण शाखा (सीबी कंट्रोल), गुन्हेगारी गुप्तवार्ता पथक (सीआययू), समाजसेवा शाखा, अमली पदार्थ विरोधी शाखा, महिला अत्याचार प्रतिबंधक शाखा अशा वेगवेगळ्या शाखा आहेत.
खंडणीविरोधी पथक सध्या पोलिस आयुक्त देवेन भारती यांच्या निशाण्यावर आहे. टायगर श्रॉफ गोळीबार प्रकरणाचा तपास काढून घेतल्यानंतर या पथकाकडे असलेले इतरही महत्त्वाच्या गुन्ह्यांचे तपास, तसेच आलेले तक्रार अर्जही काढून घेण्यात आले होते. या पथकाकडील कामकाज गुन्हे शाखेच्या १ ते १२ युनिट्सकडे घटनेच्या ठिकाणानुसार वाटप करण्यात आले आहे.
या फेररचनेमुळे मुंबई पोलिस दलाची कार्यक्षमता वाढण्याची अपेक्षा आहे. गुन्हेगारीच्या बदलत्या स्वरूपाशी जुळवून घेण्यासाठी आणि संसाधनांचा योग्य वापर करण्यासाठी ही पायरी उचलली जात आहे. अनावश्यक शाखा बंद करून पोलिस दलाची ताकद वाढवण्याचा हा प्रयत्न आहे.
O.Mallick--BD
