महाराष्ट्रातील तंत्रनिकेतन विद्यार्थी व पालकांसाठी 'स्वामी विवेकानंद युवा सुरक्षा योजना'
महाराष्ट्र राज्य तंत्रशिक्षण मंडळाने राज्यातील एआयसीटीई मान्यताप्राप्त सर्व तंत्रनिकेतने आणि संस्थांमध्ये शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी 'स्वामी विवेकानंद युवा सुरक्षा योजना' लागू करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या योजनेअंतर्गत विद्यार्थी आणि त्यांच्या पालकांना एकूण पाच लाख रुपयांचे अपघाती मृत्यू व अपंगत्वाचे विमा संरक्षण मिळणार असून, वैद्यकीय उपचारांसाठी ऐच्छिक विम्याची सुविधाही देण्यात आली आहे.
मुंबई : महाराष्ट्र राज्य तंत्रशिक्षण मंडळाने राज्यातील सर्व तंत्रनिकेतने आणि संस्थांमध्ये शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षिततेसाठी एक नवीन आणि व्यापक विमा योजना सुरू केली आहे. 'स्वामी विवेकानंद युवा सुरक्षा योजना' नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या या योजनेअंतर्गत विद्यार्थ्यांसाठी वैयक्तिक अपघात विमा अनिवार्य करण्यात आला असून, त्यांच्या पालकांनाही याचा लाभ मिळणार आहे. महाराष्ट्र राज्य तंत्रशिक्षण मंडळाच्या या निर्णयामुळे राज्यातील तंत्रनिकेतन शिक्षणात एक नवीन सुरक्षा कवच निर्माण झाले आहे.
या योजनेचे मुख्य उद्दिष्ट विद्यार्थी आणि त्यांच्या कुटुंबांना अपघातामुळे होणारा आर्थिक धोका टाळणे हे आहे. या योजनेंतर्गत, तंत्रनिकेतनात शिकणाऱ्या प्रत्येक विद्यार्थ्याला एक लाख रुपयांचे वैयक्तिक अपघात विमा संरक्षण मिळणार आहे. त्याचबरोबर, प्रवेश अर्जात नमूद केलेल्या पालकाला किंवा पालकत्व स्वीकारणाऱ्या व्यक्तीला चार लाख रुपयांचे वैयक्तिक अपघात विमा संरक्षण देण्यात आले आहे. अशा प्रकारे, विद्यार्थी आणि त्यांच्या पालकांना मिळून एकूण पाच लाख रुपयांचे विमा संरक्षण उपलब्ध होईल.
अपघाती मृत्यू किंवा कायमस्वरूपी पूर्ण अपंगत्व आल्यास विमा रकमेच्या १०० टक्के भरपाई मिळू शकते. तसेच, अपघातामुळे होणाऱ्या अंशतः अपंगत्वासाठीही या योजनेत तरतूद करण्यात आली आहे. महाराष्ट्र राज्य तंत्रशिक्षण मंडळाच्या म्हणण्यानुसार, हा निर्णय विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षिततेच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा आहे. या योजनेची प्रभावी अंमलबजावणी करण्यासाठी सर्व तंत्रनिकेतने आणि संस्थांनी आपल्या संकेतस्थळावर योजनेची सविस्तर माहिती उपलब्ध करून द्यावी, अशा सूचना मंडळाने दिल्या आहेत.
याशिवाय, विद्यार्थ्यांसाठी मार्गदर्शन शिबिरे आयोजित करून त्यांना विमा संरक्षणाची सविस्तर माहिती देण्याचे आदेशही मंडळाने जारी केले आहेत. योजनेसाठी स्वतंत्र संकेतस्थळ विकसित करण्यात आले असून, त्यावर मार्गदर्शन आणि शंकानिरसनासाठी हेल्पलाइनची सुविधा उपलब्ध आहे. तंत्रनिकेतने आणि संस्थांनी विद्यार्थ्यांची विमा योजनेतील नोंदणी पूर्ण करून त्याचा अहवाल १५ डिसेंबर २०२६ पर्यंत संबंधित विभागीय कार्यालयाकडे सादर करावा, अशी माहिती मंडळाने स्पष्ट केली आहे.
वैद्यकीय उपचारांसाठीही या योजनेत तरतूद करण्यात आली आहे. अपघातामुळे विद्यार्थ्याला रुग्णालयात दाखल करावे लागल्यास उपचार खर्चासाठी वैद्यकीय विम्याचा लाभ घेता येईल. या वैद्यकीय विम्याअंतर्गत प्रत्येक विद्यार्थ्याला दोन लाख रुपयांपर्यंतचे संरक्षण उपलब्ध होऊ शकते. मात्र, मंडळाने स्पष्ट केले आहे की, हा वैद्यकीय विमा पूर्णपणे ऐच्छिक आहे. विद्यार्थी आणि पालकांना इच्छा असल्यासच त्यांनी या वैद्यकीय विम्यासाठी नोंदणी करावी.
राज्यातील तंत्रशिक्षण मंडळाशी संलग्नित आणि एआयसीटीई (All India Council for Technical Education) मान्यताप्राप्त पदविका अभियांत्रिकी अभ्यासक्रम राबविणाऱ्या सर्व तंत्रनिकेतने आणि संस्थांमध्ये ही योजना लागू करण्यात आली आहे. या योजनेच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना अपघातांच्या वेळी आर्थिक मदत मिळण्याची शक्यता वाढणार आहे. तंत्रनिकेतनातील शिक्षणासोबतच विद्यार्थ्यांच्या आणि त्यांच्या कुटुंबांच्या सुरक्षिततेचा प्रश्न हा महत्त्वाचा मुद्दा मानला जातो, ज्यामुळे हा निर्णय योग्य ठरला आहे.
महाराष्ट्र राज्य तंत्रशिक्षण मंडळाच्या या पहिल्या प्रकारच्या विमा योजनेमुळे राज्यातील लाखो विद्यार्थी आणि त्यांच्या पालकांना लाभ होण्याची शक्यता आहे. तंत्रनिकेतनात शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षिततेसाठी हा एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे. योजनेच्या अंमलबजावणीबाबत सर्व संस्थांनी सतर्कता बाळगावी आणि विद्यार्थ्यांना योग्य मार्गदर्शन द्यावे, असे मंडळाचे म्हणणे आहे.
H.Oommen--BD