यमुना एक्स्प्रेसवेवर १ किमी जादा वेगासाठी २००० रुपयांचा दंड; कॅमेऱ्याने दाखवले लोकेशन अटलांटिक महासागरात
यमुना एक्स्प्रेसवेवर कमाल वेग मर्यादेपेक्षा अवघ्या एक किलोमीटर जादा वेगाने गाडी चालवल्याबद्दल एका तरुणाला २,००० रुपयांचा ई-चालान आला आहे. या प्रकरणातील सर्वात मोठी तांत्रिक त्रुटी म्हणजे स्पीड कॅमेऱ्याने गाडीचे लोकेशन अटलांटिक महासागरात दाखवले आहे, ज्यामुळे सोशल मीडियावर जोरदार चर्चा रंगली आहे.
यमुना एक्स्प्रेसवेवर वाहतूक नियमांचे पालन करणाऱ्या एका तरुणाला अचानक मोठा धक्का बसला आहे. कमाल वेग मर्यादेपेक्षा अवघ्या एक किलोमीटर जादा वेगाने गाडी चालवल्याबद्दल त्याला २,००० रुपयांचा ई-चालान (ई-फाइन) आला आहे. मात्र, या प्रकरणातून समोर आलेली तांत्रिक त्रुटी अधिक चर्चेत आली आहे. स्पीड कॅमेऱ्याने गाडीचे भौगोलिक स्थान यमुना एक्स्प्रेसवेवर नोंदवण्याऐवजी अटलांटिक महासागराच्या मध्यभागी दाखवले आहे. हा प्रकार सोशल मीडियावर व्हायरल झाल्यानंतर वाहतूक पोलिसांनी याबाबत चौकशी सुरू केली आहे.
अनुजीत शिवम नावाच्या युजरने आपल्या ई-चालानचा स्क्रीनशॉट सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म एक्सवर (पूर्वीचे ट्विटर) शेअर करून हा प्रकार उघडकीस आणला. त्यांच्या पोस्टनुसार, यमुना एक्स्प्रेसवेवर प्रवास करत असताना त्यांना २,००० रुपयांचा दंड ठोठावण्यात आला. चालानमध्ये नमूद केले आहे की, रस्त्यावर कमाल वेग मर्यादा १०० किमी प्रतितास असताना त्यांच्या गाडीचा वेग १०१ किमी प्रतितास इतका नोंदवला गेला. अनुजीत यांनी केवळ एक ओळ लिहिली की, "अवघा १ किमी प्रतितास जादा वेग, बस इतकेच!" त्यांनी नोएडा ट्रॅफिक पोलिस आणि उत्तर प्रदेश वाहतूक पोलिसांना टॅग करत रस्ते सुरक्षेच्या या प्रक्रियेवर प्रश्न उपस्थित केले.
या ई-चालानमधील सर्वात मोठी तांत्रिक त्रुटी म्हणजे स्पीड कॅमेऱ्याचे जीपीएस कोऑर्डिनेट्स. चालानमध्ये हे कोऑर्डिनेट्स 0°N, 0°E असे नोंदवले गेले आहेत. भौगोलिकदृष्ट्या हे स्थान आफ्रिकेच्या पश्चिम किनाऱ्याजवळ अटलांटिक महासागरात येते. जेव्हा जीपीएस ट्रॅकर किंवा कॅमेरा सिस्टिम अचूक लोकेशन टिपण्यात अयशस्वी ठरते, तेव्हा सॉफ्टवेअर डिफॉल्ट म्हणून '0,0' हे कोऑर्डिनेट्स दाखवते. गुगल मॅप्सवर हे कोऑर्डिनेट्स टाकल्यास ते 'नल आयलंड' (Null Island) नावाच्या काल्पनिक बिंदूवर घेऊन जाते, जिथे विषुववृत्त आणि मूळ रेखावृत्त एकमेकांना छेदतात. या तांत्रिक गोंधळामुळे नेटकरी विचारत आहेत की, गाडी एक्स्प्रेसवेवर धावत होती की कॅमेरा समुद्रात डुबकी मारत होता?
सोशल मीडियावर या पोस्टनंतर दोन प्रकारच्या प्रतिक्रिया पाहायला मिळत आहेत. एका गटाचे म्हणणे आहे की, १०० किमी प्रतितास ही कमाल मर्यादा असल्याने चालकांनी ९० ते ९५ च्या वेगाने गाडी चालवणे अधिक सुरक्षित ठरते. तसेच, एआय आधारित कॅमेऱ्यांना भावना नसतात आणि ते केवळ नियमांनुसार दंड आकारतात. दुसरीकडे, काही युजर्सनी एक्स्प्रेसवेवरील वेग मर्यादा १२० किमी प्रतितास असावी आणि स्पीड गनला किमान ५ टक्के तांत्रिक सवलत द्यावी, अशी मागणी केली आहे. या चर्चेदरम्यान केंद्रीय रस्ते वाहतूक मंत्री नितिन गडकरींनी अलीकडेच एखाद्या कार्यक्रमात एक्स्प्रेसवेवर वेग मर्यादेबाबत थोडी लवचिकता ठेवण्याबाबत आणि किरकोळ फरकासाठी वाहनचालकांना त्रास न देण्याबाबत भाष्य केले होते, याचीही आठवण नेटकऱ्यांनी करून दिली.
या प्रकरणाची माहिती मिळताच नोएडा ट्रॅफिक पोलिसांनी युजरला ई-चालान हेल्पलाइन नंबरवर संपर्क साधून तक्रार नोंदवण्याचा सल्ला दिला आहे. पोलिसांनी प्रकरणाच्या चौकशीचे आश्वासन दिले असून तांत्रिक त्रुटीबाबत तपासणी केली जात आहे. हा प्रकार वाहतूक नियमनातील तांत्रिक अचूकतेवर आणि दंड आकारण्याच्या पद्धतींवर प्रश्न उपस्थित करणारा आहे.
V.Upadhyay--BD